Aantekeningen: Scabbard Samurai

scabbard_samurai_67000052_still_8_s-high

:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|Scabbard Samurai|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::

Alsof ik niet al overdreven veel tijd heb besteed aan de niche van de samoeraifilm, staat er hier alweer iets soortgelijks. Tja, het was nu eenmaal mijn laatste kans om deze film te zien, die hier in Nijmegen maar één week heeft gedraaid. Het wrange wellicht voor iedereen die meer dan genoeg van de gekimonode krijgers heeft: had ik ‘m op tijd gezien, dan was dit zeker één van de zeven films uit de serie geworden. Dus laten we deze een beetje behandelen als de achtste van de incorrect aangeduide ‘Seven Samuraifilms’: de samoerai als de perfecte clown.

Scabbard Samurai is één van de mooist geschoten comedyfilms die ik ooit heb gezien, en op dit moment met stip mijn favoriete nummer van 2013 – een overduidelijk arbitraire aanduiding, maar zo gaat dat als je over films schrijft. Er is een bijzondere balans tussen lichtzinnigheid van absurdistische kwaliteit en zwaarte. Alleen al in de plot: samoeraikrijger Nomi is gevangen door een clanhoofd en krijgt de 30-dagen-opdracht. Die houdt in dat hij het zoontje van het clanhoofd aan het lachen moet krijgen, iets wat de kleine sinds de dood van zijn moeder niet meer heeft gedaan. Lukt het hem niet, dan wordt hij gedwongen rituele zelfmoord (seppuku) te plegen. Vrolijkheid en dreiging, dus.

05Regisseur Hitoshi Matsumoto is eerder bij me onder de radar gekomen vanwege de film Big Man Japan, die ik tot op de dag van vandaag nog niet heb gekeken. Ik kan me echter niet voorstellen dat dit al te lang zal uitblijven.

Het is uiterst knap hoe Matsumoto het zinnetje “Gij zult seppuku plegen” tot een catchphrase weet te maken. Sommige momenten lig je er acht dubbel om. Later keert echter evengoed de ernst van dit dreigement weer terug, het blijft multi-inzetbaar. Dat komt onder andere ook door de cartooneske kwaliteit van de film. Die zorgt ervoor dat er een context bestaat waarin deze dreiging ook een zwartgallig kantje heeft. Maar er komen ook thema’s in voor als eer en moed, en er wordt omgegaan met het verlies van naasten op een manier die verre van lichtzinnig valt te noemen. Bij tijd en wijle wordt het zelfs een zeer gewichtige film.

Bepaalde scènes doen een beetje denken aan moderne Japanse spelshows, een associatie die er wel expres in moet zijn gestoken. Door ernaar te refereren weet het publiek – zeker het Japanse – uitstekend wat er aan de hand is. Een paar licht anachronistische uitstapjes maken de film niet minder te genieten, want de aankleding is altijd passend genoeg.

De mate waarin de hoofdpersoon zich belachelijk durft te maken om zijn leven te redden is uitzinnig. Clownen om aan de dood te ontsnappen, het is een van de meest originele vormen van strijd die ik een samoerai heb zien leveren. En de acteur die Nomi speelt is perfect voor de rol. Hij trekt immer een zure grimas, die er met zijn rare bril, gebrek aan tanden en ingevallen rimpeligheid steeds grappig uitziet. Hij lijdt zichtbaar voor het vermaak, maar verliest nimmer het vermogen om te amuseren.

Een bepaald iets verdient de meeste lof in het schrijfwerk voor deze film: het moment waarop de zich voor haar vader schamende dochter van de samoerai zich afvraagt of alle pogingen om de jongeman aan het lachen te krijgen wel binnen de muren van het paleis hoeven te gebeuren. Ze krijgen toestemming om het buiten te doen, en Nomi laat zich vervolgens uit een immens kanon schieten – voor een groot publiek. De beproevingen, die voorheen achter gesloten deuren plaatsvonden, worden ineens opengegooid, en veel mensen willen er graag bij zijn. Dit geeft een omslag in de pogingen en het enthousiasme waarmee ze worden gedaan. Maar het belangrijkste is dat het één belangrijk gegeven erkent: lachen is iets sociaals. Je lacht omdat je aan de mensen duidelijk wilt maken dat je ergens de humor van inziet, dat je de grap snapt. Of ze werkt of niet, het inzetten van deze sociale druk is een briljant extra gereedschap om te proberen het jongetje over de streep te krijgen.

Scabbard_Samurai-11

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s