Aantekeningen: Umberto D.

umberto03

:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|Umberto D.|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::

Och gut.

Volgens mij heb ik een nieuw favoriet filmdier sinds het bekijken van Vittorio de Sica’s Umberto D. De kleine hond Flike maakte van meet af aan al indruk. De finale van de film geeft de viervoeter zelfs een fenomenale sleutelrol. En wat doet Flike? Vooral simpelweg een hond zijn.

Vooruit, Flike doet veel meer dan dat. Hij (of zij?) is een heuse acrobatische hond, die naar lievenlust op zijn achterpoten gaat staan en perfect is afgericht. Zo kennen we er ook één in The Artist, maar Flike is anders. Flike is namelijk ook doodnormaal. De eerste keer dat het me opviel was vlak na de openngsscène. Hoofdpersoon Umberto is net thuisgekomen en loopt zijn kamer in. En daar ligt Flike, gapend en ligt hijgend. Alles in het wezen van Flike straalt uit dat het om een hond gaat, een archetypische hond. Niet zoals de meer gelikte evenknie in The Artist. Ook een fijne hond, maar geen Flike.

Maar de hond verder terzijde. Umberto D. is om veel meer redenen een film die je als liefhebber gewoon moet zien. De film is een exercitie in kleine verhalen op een grootse manier vertellen. De plot is gevuld met wrangheden, subtiliteiten die alsmaar opstapelen tot er een crescendo van wanhoop wordt bereikt. En wat mij betreft het leukst: voor een film die tot het neorealisme wordt geschaard is de hoofdpersoon geweldig dramatisch.

Het titelpersonage is gespeeld door Carlo Battisti, een gepensioneerd linguïst die door De Sica van straat is geplukt. Umberto is een man die zich groots houdt. Hij leeft van een veel te laag ambtenarenpensioen, een ernstig probleem in het Italië van de jaren vijftig. Het spel van de amateur is echter op een gelijke hoogte met dat van de beste professional, misschien wel doordat het casten van de juiste amateur een bijna-method-resultaat heeft. Een hoogtepunt is het ene moment in de film dat Umberto bijna zwicht om zijn trots opzij te zetten en te gaan bedelen. Hij trekt een ontzettende grimas terwijl zijn omhooggehouden hand met aarzelingen een bedelpositie bereikt. Een man loopt langs, ziet hem en stopt om zijn portemonnee te pakken. Maar Umberto kan het niet. Hij doet alsof hij voor regen aan het voelen was en zet Flike aan het bedelen.

De ophopende miserie van Umberto wordt erg goed gethematiseerd door de degeneratie van zijn leefruimte en de steeds slechter wordende relatie met zijn hospita. In het begin vindt hij vreemden in zijn kamer, later zijn er verbouwers bezig het behang van zijn muren te schrapen en uiteindelijk zit er zelfs een groot gat in de muur. De huisbazin doet gelijk steeds meer kortaf en ongemanierd, terwijl duidelijk is dat Umberto de persoon is om mee te sympathiseren. Zie zijn omgang met het meisje, de bediende van de huisbazin. Die is zwanger van één van de twee soldaten waar ze geregeld mee afspreekt. Tegen de hospita zegt ze niks, uit vrees voor direct ontslag, maar Umberto is de vertrouwenspersoon bij uitstek.

Er zitten zo veel mooie subtiele zaken in de film die iets fantastisch hebben. Hier een paar:

  • Personages maken vaak bewegingen waarvan je niet helder kunt zien wat ze voor nut hebben, maar ze laten de film ademen. Ze hebben iets levendigs. De camera registreert, ze construeert niet alleen.
  • Umberto laat zich opnemen in en ziekenhuis om de kosten voor voedsel te onderdrukken. De man in het bed naast hem geeft hem tips hoe hij langer opgenomen kan blijven, ook al is zijn koorts al weg. Een van de tips is om de zusters te paaien door naar een rozenkrans te vragen. Nou komt ‘ie: let op de blik van de zuster wanneer Umberto haar om een rozenkrans vraagt. Het geheel krijgt de connotatie van flirten met een non.
  • De manier waarop gebouwen in beeld worden genomen laat een voorkeur zien voor hoeken en langwerpige ruimtes. Aan de buitenkant, of het om een rij flats of om het Pantheon gaat, zie je steeds hoekige lijnen. Ze geven de suggestie hoe het gebouw er in zijn geheel uitziet, ook als je maar een deel in beeld krijgt. Het geeft de suggestie van een groter beeld dan waar je daadwerkelijk naar zit te kijken. Het komt althans over alsof specifiek aan hoeken veel aandacht is besteed. De voorkeur voor het langwerpige wordt onder andere zichtbaar in de ziekenzaal en in de tram. De camera wordt in de richting van de uitgestrekte ruimte gezet, wederom met mooi ogende hoeken. Het geeft ontzettend veel diepte.
  • Het zwart-wit van Umberto D. is erg mooi, en er lijkt een enorme aandacht te zijn besteed aan passende contrasten in elk afzonderlijk frame. Als ik een zwart-witfilm zou willen maken, zou dit als een voorbeeld kunnen dienen.

Naar aanleiding van deze post open ik een ‘Galerij der grooten’, specifiek zo gespeld om te verhullen dat het simpelweg uit de Donald Duck is gejat. Dus je weet het, mondje dicht!

umberto 3

Advertenties

2 gedachten over “Aantekeningen: Umberto D.

  1. Flike wordt in de film niet gespeeld door één maar door twee honden. Eentje die goed is in trucjes en eentje die goed is in ‘hond’ zijn, dus dat verklaard misschien iets :D. De film heeft naar mijn mening wel wat (toevallige) overeenkomsten met Victor Sjöström’s Zweedse filmklassieker Ingeborg Holm (1913). Beide films zijn een aanklacht tegen de slechte sociale zekerheid en waren de aanzet tot een debat over een betere financiële zekerheid voor ouderen. In Zweden leidde dat zelfs tot betere wetgeving, terwijl in Italië het debat vooral ging over de vraag of je dit soort misstanden wel of niet in een film mocht laten zien. Veel politici waren niet bepaald blij met de film. Voor de rest inderdaad prachtige film. Behoort denk ik wel tot mijn lievelingsfilms. Ik heb hem al meer dan 3 keer gezien, maar toch barst ik iedere keer weer in huilen uit aan het einde :D.

  2. Ja, dat eind is echt hartverscheurend.

    En Flike als favoriete filmhond gaat ook over de fictieve Flike. Ik had inderdaad gelezen in de trivia op IMDb dat ‘ie door twee honden wordt gespeeld. Samen maken ze de perfecte puppy ^_^

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s