Aantekeningen: Naked Lunch

tumblr_mb1fcikFoZ1rucl03o1_1280

:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|Naked Lunch|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::

Het fijne aan goed uitgewerkte surrealistische films is hoe je brein continu in oorlog gaat met de plot. Steeds weer zoekt het naar een logica, een oorzaak-gevolgrelatie, soms met succes, soms niet. Het is een voortdeinende dans. Stap-twee-drie, terug-vijf-zes, pirouette, en val op je bek. Sommige dingen worden later een keer duidelijk, sommige zaken die in eerste instantie helder waren worden op zijn kop gezet.

Hoe schrijf je over zoiets? Nou het leek William S. Burroughs te lukken toen hij het bronmateriaal Naked Lunch schreef, en het is de scriptschrijver gelukt om Burroughs’ schrijfproces tot een machtig script te bewerken.

Wat in de filmbenadering opvalt, is hoe elk surrealistisch detail tot in de puntjes is uitgewerkt, met voorop de visualisering van gehallucineerde interacties. Een gesprek met met een mugwump – Een watte? Kijk de film maar – of met een pratend insect werkt, doordat de de gefantaseerde wezens de dialogen echt acteren. Overtuigende kostuums, maskers en animatronics zijn tot daaraan toe, de stemmen doen het ‘m. Het zijn geen overdadig surrealistisch klinkende stemmen, zeker wat betreft intonatie. De stem van de kevertypmachine is snerpend en en hees, maar hij praat met de overtuiging dat wat hij zegt geen volstrekte bullshit is. Als kijker word je gedwongen hem serieus te nemen, hoeveel de hoofdpersoon ook tegensputtert.

nakedlunchbug

Regisseur David Cronenberg zei in een interview met de Volkskrant dat, hoe hij ook vooral wordt geroemd om zijn body-horror, hij altijd dialoog hoog in het vaandel heeft. Dat merk je dan ook in Naked Lunch wanneer de hoofdpersoon Bill Lee (Peter Weller) in gesprek gaat met insecten en andere gehallucineerde wezens. Er ligt een lekkere zwaarte op de onwerkelijke gesprekken, maar je wordt meegezogen in Lee’s illusies. Meer dan hijzelf, die goed doorheeft wat hem echt overkomt en wat niet – ook werkt zijn geheugen hem tegen om alles te herinneren wat hij daadwerkelijk meemaakt.

Weller is overigens uitstekend gecast, al is het maar om zijn  uiterlijk. De ingevallen trekjes en deukjes geven een uitstekend gestalte aan de stijl van de film, die niet zoals gebruikelijk lijkt te zijn gemaakt met licht maar juist met duister. Wellers gelaatstrekken worden omhelsd door het donker, en zijn ogen steken er nog extra uit. Ook de eerste scène met dokter Benway (Roy Scheider) heeft die kwaliteit; je ziet alleen zijn charismatische silhouet met een klein ringetje van licht eromheen. Natuurlijk is Scheider’s stem een lust voor het oor, maar het is het uiterlijk dat de mysterieuze situatie creëert.

Dat is waar je hersenen door gaan krioelen, hun rug tegen je been aanwrijven en gaan spinnen.

naked lunch 3

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s