Aantekeningen: Gorky Park

view_13_file_zModt9_jpg

:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|Gorky Park|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::

Een Amerikaanse film, gemaakt tijdens de Koude Oorlog, over een moordzaak van de Sovjet-politie (of militie, zoals ze worden genoemd), waarin de Russen niet volledig als schurken worden afgeschilderd. Sterker nog: de hoofdpersoon een een rechtgeaarde Russische politieman met sterk eergevoel, zijn medestanders zijn andere Russen met het hart op de juiste plek, en hij werkt samen met een Amerikaanse politieman. Deze film is een bijzondere uitwas van de Amerikaanse filmindustrie, om het op zijn zachtst te zeggen.

Gorky Park laat zich misschien het best omschrijven als een neo noir in een voor die tijd niet alleen moderne, maar ook politiek bijzondere setting. Niet dat het zwart-wit is, met veel sigarettenrook, want dat is niet de kern van de film noir. Een man die in een noodlottige situatie wordt gegooid, dingen overkomen hem, en hij wordt door de situatie gedwongen om een oplossing te vinden voor hemzelf en de mensen om wie hij geeft of gaat geven. Misschien is het wel de enige manier om in zo’n politieke situatie een film te maken over een situatie die zich voordoet aan de andere kant van een IJzeren Gordijn; behandel de karakters als mensen, en gebruik de politiek slechts als aankleding. Een bijzonder handige aankleding.

Gorky03Regisseur Michael Apted heeft hier een zeer intrigerend verhaal te pakken, en een kans geschapen om daarmee te verkennen wat er mogelijk is om iets over andere mensen vertellen die in veel opzichten de vijand waren. Het is een zeer humanistische aanpak, om de gebruikelijke – en makkelijke – scheidslijn van goed en fout te laten voor wat ze is. Ja, de KGB is een zeer twijfelachtige organisatie, maar dat heeft te maken met de machtspositie, niet met de politieke inslag. En hetzelfde geldt voor andere mensen met geld en/of macht. Lee Marvin is de rijke Amerikaan die de situatie van Koude Oorlog naar zijn hand heeft weten te zetten om meer geld te verdienen. Heel snel wordt duidelijk waar hij staat, en echt niet alleen vanwege het scherpe instinct van Renko, de goede Rus die wordt neergezet door William Hurt.

Maar dit intrigerende spel met karakters en bij de kijker levende ideologie is niet het enige dat intrigeert. Er valt veel te zeggen voor de muziek van Gorky Park, die meerdere aspecten meedraagt die het noemen waard zijn. Vooral deze twee.

Ten eerste hebben we hier te maken met een Russisch verhaal, op Russische bodem, met vooral Russische karakters en zeker een Russische aankleding. Maar geen Russische muziek, verre van. Die is zeer jaren tachtig, zeer elektronisch en misschien zelfs een beetje standaard. Maar de muziek heeft een bijzonder neveneffect: ze onderstreept voortdurend waar de film vandaan komt. Alleen het Engelse taalgebruik maakt dat wel duidelijk natuurlijk, maar de muziek dringt het iets meer op aan de kijker. Ze zorgt ervoor dat je het nooit helemaal vergeet. Door het contrast zo groot te maken, kun je misschien zelfs zeggen dat de brug die de film in feite slaat extra haarscherp wordt omlijnd. Maar het is altijd de vraag wat voor effect zoiets op andere kijkers heeft.

En dan is er het tweede curiositeitje aan de filmmuziek. In het begin van de film heb je de scène waar de soon to be moordslachtoffers vrolijk schaatsen in Gorky Park, midden in Moskou. We horen de vrolijke muziek van de grote ijsring, maar daaroverheen ligt al de dreigende elektronische score van de filmmakers. En het mengt goed. De stemming van vreugde, tegelijkertijd het naderende onheil. Het had een warrig effect kunnen opleveren, en de regisseur neemt hier een enorm risico. Maar het betaalt zich uit, en later in de film wordt het dubbele effect nog eens ingezet in een flashback.

Hoe dan ook, Gorky Park is een product van zijn tijd. Iets nieuws en anders, en achteraf gezien misschien wat ondergewaardeerd.

0024896e_medium

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s