Duimpjeworstelen met Mathieu Janssen

IMG_6551

De CINEmaki geeft The King’s Speech (reg. Tom Hooper) de ‘thumbs up’, maar voor Mathieu Janssen staat het symbool voor wat er mis is met de Oscars. Over filmsmaak valt te twisten! ‘Ik heb niet het idee dat de regisseur die thema’s oprecht behandelt.’

:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|The King’s Speech|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::

“Heb je nog een film dubbel?”, is een vraag die ik weleens van Mathieu Janssen krijg. Wat hij daarmee bedoelt, is dat hij in een opwelling een film dubbel heeft aangeschaft. Zo was er laatst A Woman Under The Influence van John Cassavetes, die hij Janssen al eens had gekocht. En toen bestelde een box met meerdere films van deze regisseur. Met mijn Cassavetes-achterstand stond ik er zeker wel om te springen, en dus kocht ik ‘m over. Kocht, want de enige twee films die ik dubbel heb zijn RKO281 – mijn eerste exemplaar met een ernstige beschadiging – en een gratis Volkskrant-uitgave van 2001: A Space Oddyssey, waarvan ik de helft van de tijd vergeet dat ik ‘m überhaupt heb.
Waarom oud-ANS-collega Janssen niet mag ontbreken als Duimpjeworstelaar, behalve omdat hij me op verrassende wijze aan goede films helpt? Samen met Andy Leenen – ook al zo’n oud-hoofdredacteur van ANS – pleegt hij uit te zoeken wat het beste filmland ter wereld is. In speciale poules nemen twee landen het tegen elkaar op. Ze kijken van beide landen een niet te veel voor de hand liggende kwaliteitsfilm, en kiezen vervolgens welke de beste is. Die gaat door naar de volgende poule. Het project is al lang gaande, en de finale is nog lang niet in zicht, maar het is een uiterst bewonderenswaardige zoektocht.

Wanneer heb je The King’s Speech voor het eerst gezien en waar?
“In de bioscoop, toen ‘ie net uit was. Hij stond in het Oscars-rijtje, weet je wel. Ik weet niet of ‘ie toen slechts een kanshebber was, of dat ‘ie toen al had gewonnen. Ik zag dat rijtje en dacht: die en die maar eens kijken. Ik heb een passe-partout (bij arthouse LUX, red.), dus het is toch gratis.”

Toen je The King’s Speech opperde, deed je wel meteen verbolgen over dat winnen van die Oscars.
arts-tiff-kings-speech-584“Niet dat mijn verwachtingen van de Oscars zo hoog zijn dat ik daar heel veel waarde aan hecht, maar toch blijf ik me daar wel elk jaar over frustreren – dat heel voorspelbare films Oscars winnen. Van die films waar je weinig uit haalt, of waar je niet veel mee kan of niet veel aan hebt.”

Deze film lijk je als archetype daarvan te zien. Waarom?
Easy plot. En dat is alles wat die film heeft; verder heeft die voor mij niet zo veel. Het vertelt mij niks over mij leven, het zet me niet aan het denken over wat dan ook. De thema’s die erin zitten, zijn te nietszeggend. Ik weet meteen als je de plot hoort; je hebt een koning, maar die kan geen speeches geven, en dan gaat ‘ie een cursus volgen bij hoe heet die gast? Die het op een leuke manier doet.”

Geoffrey Rush.
“Ja, die dan wat mij betreft de film nog een beetje omhoog haalt. Maar je weet dan dat de koning dat niet wil, en dat ‘ie er dan toch maar vaker naartoe gaat en uiteindelijk langzaam overtuigd wordt. Er wordt nog een spanninkje ingegooid, en geschiedenisdingen. Er is oorlog, dus wordt de noodzaak hoger: gaat het wel lukken? Iedereen weet dat het gaat lukken. Het is zo, en dat was het, zeg maar.”

Deze laatste twee woordjes typeren heel erg het gesprek met Mathieu Janssen. Hij heeft duidelijk een krachtige mening, die hij goed in scherpe woorden kan uiten. Heel vaak plakt hij echter de woorden “zeg maar” achteraan een zin. Het is een symptoom van de eeuwige nonchalance die hij uitstraalt, iets waarmee hij onbewust een hard statement van wat verzachting voorziet. Als ik zelf “zeg maar” als stopwoordje gebruikt, is dat vanwege zenuwen. Ik heb even een tel nodig om mijn gedachten te verzamelen en dat te overbruggen, en ik trek ermee op knullige wijze juist de aandacht naar mijn zenuwen. Bij Janssen valt het nauwelijks op dat hij ze zegt, pas bij het terugluisteren van het gesprek valt dit mechanisme op.
kings_speechIn zijn kijkpatroon zit vooral de zoektocht naar bijzondere films besloten, het opzoeken van een mooie kijkervaring. Niet dat Janssen de standaard Hollywood-producties volledig links gaat liggen, er is gewoon altijd de hang naar iets meerzeggends. Hij zegt daarover: “Ik ga mooi iemand quoten. Morrissey zong in Panic; “All the songs that they play on the radio, they say nothing to me about my life (sic)” En ik vond dat hij daar echt de spijker op zijn kop slaat. Dat is wat je wilt horen. Je wilt gewoon muziek horen die jou wat zegt over je leven, of waar je iets mee kunt, of wat jou aan het denken zet over hoe jij in het leven staat.” En zo dus ook met films.

Als het de eerste film was geweest in zijn soort die je zag, had je er dan misschien wel van kunnen genieten?
“Wat is het genre volgens jou dan?”

Een film over iemand die met een zekere handicap moet leren omgaan.
“Ik haal dat er niet per se uit als thema. Het had voor mij elk inwisselbaar voorspelbaar plot kunnen zijn. Als het een andere film over dat thema was, en het was een voorspelbare plotfilm, dan was het voor mij ook niks waard geweest. Het thema wordt niet echt diep uitgewerkt.”

Wat bedoel je precies?
“Als je als thema van deze film noemt: ‘iemand heeft een handicap en leert daarmee omgaan’, dan zeg ik; daar gaat die film wel over, maar dat is niet wat ik eruit haal. Ik zie dit als: ‘ok, we hebben een plotje’.”

En de zwaarte van het koningschap voor iemand die het helemaal niet wil worden?
The-Kings-Speech“Ehm. Ja, dat is op zich wel een interessant thema. Wat veel mensen in hun normale leven misschien ook wel iets mee kunnen. Misschien ook dat ze in de situatie zitten dat ze dingen doen waar ze zich uiteindelijk niet fijn bij voelen. Maar in die film The King’s Speech had ik niet het gevoel dat je daar iets uithaalt.”

De film inspireert niet.
“Het zegt je gewoon niks, weet je wel. In die zin zouden er misschien wel thema’s uit die film zijn te halen, maar die worden dan niet op een goede manier uitgewerkt.”

Wat had er dan beter gekund?
“Moeilijk. Die dingen komen wel aan bod, maar ik haal daar niet echt een menselijkheid uit. Dat ligt misschien aan de manier van acteren, misschien door hoe die film is opgebouwd, maar ik voel daar uiteindelijk niks bij.”

Is het te oppervlakkig?
“Ja.”

Veel themaatjes die kort de revue passeren.
“Ik heb niet het idee dat de regisseur die thema’s oprecht behandelt.”

Hij wandelt er een beetje tussendoor.
“Ik heb niet het gevoel dat Tom Hooper bij het maken van die film het idee had; ik ga die thema’s eens uitdiepen. Ik denk eerder dat hij het idee had: ‘ik ga een film maken waarbij ik die kijkers op een cheape manier meesleur in dat plotje dat ik bedenk’, zeg maar. Gewoon, sentimentele meesleurmethodieken.
“Kijk, ik vind het best moeilijk om die film nu zo voor me te halen, hoe hij die de thema’s nou precies behandelt. Wanneer kwam ‘ie precies uit? Drie jaar geleden. Er blijft me weinig van die film bij, en dat is ook wel tekenend. Je gaat de bioscoop uit en een dag later ben je die film vergeten, omdat je er gewoon niks van meeneemt.”

Biedt de film misschien wat escapisme?
“Hoe bedoel je dat?”

Ik kan me voorstellen dat mensen The King’s Speech gaan kijken vanwege de historische wereld van deftige Engelsen die erin wordt geschapen.
“Vond je dat de film dat was?”

In de vormgeving en de aankleding probeert Hooper wel best stilistisch te zijn. Daar zit wel een zekere verheerlijking in van de bovenste klasse.
kings-speech-pic-guy-pearce“Je bedoelt dan bij escapisme; je wil als gewone burger zien wat voor mooie weelde zij leefden. Ik denk niet dat The King’s Speech dat doet bij mensen. Ik heb dat gevoel eerder bij een Marie-Antoinette. En dat thema dat ze op een plek zit waar ze niet helemaal gelukkig is – die twee dingen zijn door Sophia Coppola gekozen. Die laat ze zien, en dat doet ze heel goed. Die film staat ook wel helemaal in het teken daarvan.”

Marie-Antoinette wordt zelf ook weer heel menselijk neergezet.
“Precies. Daar kun je ook wat in herkennen. The King’s Speech heeft dat gemaakte. En de karakters, dat zijn mensen die een rolletje neerzetten. Je ziet Colin Firth die een koning speelt, en dat kan ik dan niet echt loskoppelen of zo.”

De acteur zelf is te dominant aanwezig in de rol die hij speelt?
“Je ziet gewoon iemand die een rol speelt. En dat hoeft van mij geen Oscar te winnen. Ik vond – om maar een cliché goede Oscar-rol te noemen – dat je in There Will Be Blood geen moment het idee krijgt dat het maar een acteur is die een rol speelt. Daar kijk je gewoon echt naar een persoon of zo. Je zit ín die film.”

Leunt Colin Firth te veel op zijn charme?
“Misschien wel, in die zin; je hebt het idee dat je naar een acteur kijkt en hij is misschien een acteur die leunt op zijn charme. Ja, ik denk het wel.”

Hij heeft misschien vooral een Oscar gewonnen omdat hij best aardig kan stotteren?
“Dat denk ik ook. Wat ik zelf irritant vond, dat ‘e-e-e-e’. Maar dat is de Oscar hè, dat hij die krijgt omdat hij iemand met een handicap speelt.
“Wat vond jij dan van The King’s Speech? Wat haal jij daar nou uit?”

Ik vond ‘m heel vermakelijk en luchtig. Bepaalde dingen zijn me ook wel bijgebleven. Visueel gezien vooral, bepaald lensgebruik in het camerawerk. Volgens mij wordt er een groothoeklens gebruikt voor een close-up, dan krijg je een visoog-effect. Dat vond ik heel goed werken bij de therapiescènes. Het ziet er iets belachelijk uit, het vergroot het komisch effect, dat pakt me wel. En ik ben natuurlijk erg anglofiel aangelegd. Ik vind deze geschiedenis erg interessant, bijvoorbeeld dat koning Edward VIII abdiceert om een vrouw.
geoffrey-rush-as-lionel-logue-in-the-king“Ik denk dat, als ik hier als recensent aan zou beginnen, ik niets positiefs zou weten waar ik over zou moeten schrijven. Het is een film die voor mij helemaal in het teken staat van de plot, dat ik voorspelbaar vind. Alleen Geoffrey Rush is een leuk karakter. Maar uiteindelijk weet je: hij is een tegendraads dat iedereen uiteindelijk toch wel voor zich wint. Hij staat ook weer zo in het teken van het standaard-verhaallijn-idee.”

Zoals in de trailer is te zien, dat stuk dat hij in de kroningsstoel gaat zitten.
“Daarbij dacht ik al: (Janssen doet een facepalm). Die conversatie ook, dat hij daar gaat zitten. ‘Waarom zou ik naar je luisteren?’ En dan zegt Firth, alsof iemand dat óóit zou zeggen: ‘Because I have a voice!’ Haha, en dat is dan een manier om hem dat te laten beseffen en dan zegt hij: ‘Exactly, because you have a voice’. Dan denk ik: come on!”

Het symboliseert de hele film.
“Het is geen reële conversatie. Ik vind het ook niet grappig. En het staat helemaal in dienst van de plot. Dat is er zo ingeschreven met gedwongen dialogen en het slaat helemaal nergens op. En het zit dan ook in de trailer, hè.”

Is The King’s Speech voor jou meer een archetype van ‘niet boeiend’ dan van slecht?
“Nja, wat moet een film zijn behalve boeiend? Het is niet boeiend, en dus slecht. Het heeft geen plotholes, het is geen rommeltje. Het is vrij consistent. Maar wat wil de film behalve op een goedkope manier de kijker binnenhalen, en misschien een Oscar? Niks.”

the-kings-speech_colin-firth-564x272

Iedere Duimpjeworstelaar krijgt ook de gelegenheid om een positief oordeel te geven over films. De CINEmaki vroeg Mathieu Janssen om drie tips te geven aan de lezer:

JDJeanne Dielman, 23, quai du Commerce, 1080 Bruxelles van Chantal Akerman. Dat is een van mijn favoriete films. Hij is in zijn simpelheid echt heel krachtig. Ze duurt denk ik drieënhalf uur en je ziet gewoon de routines van een ongelukkige huisvrouw. Hoe ze avondeten maakt en opruimt. Je volgt haar 3 uur, je wordt heel effectief meegesleurd in haar routine en op een gegeven moment doet ze iets ergs. Maar ik zal niet te veel vertellen.”

 

MMMarriage Material is een film van Joe Swanberg. Die zit een beetje in die mumblecore scene. Op Vimeo kun je ‘m kijken. Het gaat om een stelletje dat op een kind heeft gepast, waar de vrouw duidelijk meer plezier aan beleeft dan de man. Het grootste deel van de film speelt zich af in bed, waar zij bespreken: willen wij ooit wel kinderen krijgen? En heeft onze relatie toekomst? Doordat die film echt heel puur en schrijnend is, die vertelt gewoon echt iets over je leven.”

 

PPossession, omdat ie gewoon kick-ass hysterisch is. De stijl en het camerawerk, alles is prikkelend. De personages en de manier van acteren. Het is allemaal niet echt en zegt ook niet heel veel over je leven, behalve over fucked up relaties, maar dan tot in het extreme uitvergroot. Maar het is wel echt in stijl en alles is vet gedaan.”

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s