Aantekeningen: Crash (1996)

4AE7E9676975C51369DFD69A13A

:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|Crash|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::

Wat is seks, anders dan een botsing tussen twee mensen? Zowel lichamelijk als emotioneel, zowel in positieve en liefdevolle zin als in obsessieve en destructieve. De grenzen tussen lichamen en voertuigen vervagen. Vlees en metaal smelten samen in de figuurlijke zin van het woord. Zo vat je Crash het beste samen, David Cronenbergs verfilming van de gelijknamige roman van J.G. Ballard.

Het was natuurlijk Sven Boots relaas – over hoe deze Crash voor hem altijd dé Crash zal blijven, hoeveel anderen erbij ook de associatie zullen hebben bij de mozaïekfilm van Paul Haggis – waardoor ik dacht: o, die moet ik inderdaad nog zien. En ik moet zeggen dat deze Crash inderdaad de ander heeft vervangen als de meest prominente associatie. Dat ‘de ander’ nog goed te bekijken is daargelaten, Cronenberg put dieper in de kracht van cinema.

crash1Seksuele obsessie kan vervallen in een reeks dierlijk kijkende mensen, totdat je bijna een montage hebt van aapachtige malloten. Nooit bij Cronenberg. Hij weet zelfs dingen te seksualiseren waar je als kijker geen automatische associatie bij hebt van passie en erotiek. Al in de eerste scène – als je ziet hoe het personage van Deborah Kara Unger tegen een vliegtuig aan hangt, klaar om een sensuele vrijpartij te beginnen – zit er een onbewuste neiging om opgewonden te raken van de vliegmachine. De kijker wordt klaargestoomd om deze ‘realiteit binnen de film’ te accepteren.

Tegen het einde van de film wordt de samensmelting van lichaam en auto tot in het extreme doorgevoerd. Auto’s die met elkaar in achtervolging zijn, zijn steeds meer pulserende lichamen. Stoot (botsinkje) en terugtrekken, stoot en terugtrekken, het is op een erg fysieke en expliciete manier verbeeld. Auto’s die in een botsing zijn geweest, zijn een onweerstaanbare plek geworden om lichamelijk de botsing tussen twee entiteiten in na te doen.

De film vraagt veel van de kijker om in mee te gaan, en het is misschien niet voor iedereen om je even – zij het een beetje – in deze bizarre fantasie verwikkeld te raken, maar in essentie werkt het wel. Je kunt de karakters een beetje begrijpen. Het is wat dat betreft dat er een speciale prijs voor deze film werd gemaakt in Cannes, voor audacity (stoutmoedige durf). Zonder dat er met effecten body horror in beeld wordt genomen, sluimert er in ons achterhoofd een body horror. En gefascineerd kunnen we niet wegkijken.

Zoals bij een ongeluk natuurlijk. Wie kent de vergelijking niet?

Een extraatje is de schijnbare associatie met The Birds, Afred Hitchcocks verfilming van een verhaal van Daphne du Maurier. Nadat hoofdpersoon James Ballard (James Spader) uit het ziekenhuis komt, ziet hij ineens veel meer auto’s op de weg. Ligt het aan hem of zijn er echt drie keer zoveel auto’s? Het heeft veel weg van de plotselinge explosie van het aantal vogels in een kustdorpje in de film van Hitchcock. En ook Holly Hunters personage, met wie hij dat ongeluk had, spreekt over meer auto’s, zelfs tien keer zoveel als voorheen. Ballards Crash verscheen 10 jaar na de film van Hitchcock en zelfs 21 jaar na Du Mauriers verhaal; dus als dit gegeven ook in het boek zat, zou het een zeer heldere referentie kunnen zijn. En zo is er weer iets wat me benieuwd maakt.

500full

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s