Aantekeningen: Borgman

borgman_20000188_st_1_s-high

:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|Borgman|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::

In veel opzichten is Alex van Warmerdams Borgman totaal anders dan horrorklassieker The Omen van Richard Donner. De stemming is geheel anders, de plot van Borgman heeft veel minder implicaties voor de wereld buiten het gecreëerde mini-universum en The Omen is duidelijk toegankelijker en uit een geliktere mal getrokken. Er is echter één belangrijk aspect waarin de twee werken volledig overeenkomen.

De suggestie wordt gewekt dat er bovennatuurlijke krachten in het spel zijn, en het brein van de kijker vult de beelden als zodanig in, maar kun je écht zeggen dat je ook maar iets hebt gezien wat in de ware wereld niet mogelijk is. Op Borgman ga ik na de breek verder in. Voor The Omen was het een sleutelfunctie om niets onmogelijks te zien. Alle tekenen dat het kind erin werkelijk nazaat van Satan is, zijn slechts indirecte aanwijzingen. Geen bewijs. Een deel van de horror van The Omen is dan ook dat de pleegvader (Gregory Peck) op het eind wel bijzonder tot waanzin moet zijn gedreven om zijn eigen kind te willen vermoorden.

Borgman-Hadewych-MinisOp naar Borgman. Beheerst Camiel Borgman (Jan Bijvoet) de dromen van zijn gastvrouw Marina (Hadewych Minis)? Het beeld van hem boven haar gehurkt terwijl ze ligt te slapen is krachtig, en – zoals al vaak beschreven – geïnspireerd op een zeker schilderij van John Henry Fuseli, maar bewijst dat iets? Het kan toeval zijn dat ze droomt wat hem uitkomt. Het is de kijker die echt het verband legt. Zijn de twee honden die door huis lopen de tot dieren getransformeerde handlangers van Camiel Borgman? Ik heb het meerdere kijkers zo horen uitleggen, en toen ik de film zag interpreteerde ik het ook zo. Maar zeker weten, eigenlijk kunnen we dat niet. Er wordt zelfs mee gespeeld, wanneer Marina van een witte hond denkt dat het Borgman is. En dan loopt de menselijke verschijning van Borgman de ruimte in. Grappig, maar ook spooky.

Ik denk dat daar de kracht zit van Borgman. Door zaken als deze in het ongewisse te laten, vul je als kijker meer in. De ideeën die je als kijker bij de film vormt beklijven, omdat je zelf het werk hebt moeten doen. En dat voelt Van Warmerdam haarfijn aan. Is er sprake van bovennatuurlijke verschijnselen, hebben mensen (of demonen?) elkaar in de macht? Dat zou kunnen. Maar het kan even goed niet. Ik heb in andermans uitleg ook de term sekte horen vallen, en hersenspoeling. Het kan allemaal.

Kijk de film dus vooral in gezelschap en discussieer erop los. Dit is er de uitgelezen film voor.

Borgman-Jan-Bijvoet

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s