Aantekeningen: Michael Kohlhaas

michael-kohlhaas

:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|Michael Kohlhaas|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::

Vroeger had je moedige ridders, strijdende helden die te paard trokken om de eer van een schone jonkvrouwe te verdedigen. Met hun moed inspireerden anderen tot actie tegen schurkachtige landheren, die het volk uitbuitten. Ronde tafels, erecodes, paarden, bla bla bla. De late middeleeuwen zijn vaak geromantiseerd als een ideaalplaatje van heldenmoed, iets wat in films ook al lekker werkt. Maar om nou te zeggen dat ze dicht bij de realiteit staan?

Michael Kohlhaas is een gemakkelijk te idealiseren verhaal, er schuilt een Braveheart in. Een heldenfilm, maar ook een vehikel voor geschiedvervalsing. Maar – bewust of niet – regisseur Arnaud des Pallières kiest er juist voor om een anti-Braveheart neer te zetten. De gefictionaliseerde historische figuur Kohlhaas, gebaseerd op een negentiende-eeuws romantisch boek, heeft een derde dimensie, een ambiguïteit. Ja, in hem zijn nobele gedachtes en acties verenigd, maar in hoeverre is zijn status als volksheld slechts nobel?

fn080884_pic_16De veldslagen zijn uitgekleed, gefilmd van veraf en slechts gedeeltelijk. Er is een distantie. Veldslagen zijn iets wat ver van ons af staat, en wat we ons moeilijk van binnenuit kunnen visualiseren. In Michael Kohlhaas zijn ze dat ook; niet de gelikte massascènes van Hollywood. En een vergeldingsactie tegen de handlangers van de vijandige heer zijn geen heldhaftige hinderlaag. Slechts een hinderlaag, een moordpartij om precies te zijn. De acties van Kohlhaas worden gemotiveerd, maar je krijgt wel goed te zien wat het is dat hij doet. Geen spanningsopbouw, maar rauwe, doch enigszins gevoelloze – en daarmee klinische – afslachting.

Wat zijn de beweegredenen van Kohlhaas? Handlangers van zijn heer vragen hem een tol te betalen die al is afgeschaft; hij moet zijn zwarte paarden tijdelijk afstaan. De handlangers misbruiken de paarden, verwonden ze door de beesten werk te laten doen waarvoor ze volslagen ongeschikt zijn. Kohlhaas wil zijn paarden in goede staat terug, maar krijgt geen gelijk. Ook niet via de rechtspraak. Het loopt uit de hand, wanneer zijn vrouw hogerop voor het recht gaat pleiten. Het is een poging om van de gevestigde macht een eerlijke behandeling te krijgen. Maar het is ook een persoonlijke vendetta. Gaan de boeren met hem strijden voor eerbaarheid? Er is veel opportunisme. Ondanks de erecode van Kohlhaas – neem niets aan, we willen eerlijk voor alles betalen, plunderen is helemaal uit den boze – is het voor sommigen moeilijk om zich daarnaar te schikken. En zijn er niet ook mensen die grond willen winnen, of simpelweg wat anders willen dan het eenvoudige boerenbestaan?

De grootste strijd van Kohlhaas is dan ook niet een van vechten en moorden. Sterker nog, dat gaat hem heel gemakkelijk af. Het zijn de dialogen waar de échte strijd in verborgen ligt. Kan Kohlhaas zijn advocaat overtuigen om de zaak te bevechten bij machtige mannen die hun zin willen doordrijven? Kan Kohlhaas de theoloog (Denis Lavant) overtuigen dat hij om het recht strijd, en niet alleen een hoop mannen voor zijn karretje spaant om zijn persoonlijke vete uit te vechten? Stelt de prinses Kohlhaas oprecht in zijn gelijk, of voert ze meer in haar schild? En hoe sleept Kohlhaas zijn dochter mee door deze gebeurtenissen? Ook daar ontstaat wrevel en onderhuidse spanning.

Als Michael Kohlhaas iets laat zien, dan is het dat een film over dit onderwerp niet over de gebaande paden hoeft. Of de kijker er wat van oppikt, dat is wat meer aan de kijker zelf.

michael_kohlhaas_52010019_st_3_s-high

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s