Aantekeningen: The Turin Horse

0Turin-Horse

:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|A torinói ló|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::

Het is een elitaire en volstrekt nutteloze gedachte om te zeggen: de wereld zou een beetje perfecter zijn als iedereen van deze film kon genieten. Toch is het soms een beetje waar, en het mag gezegd worden van de laatste film – echt zijn laatste, zo heeft hij aangekondigd – van de Hongaarse regisseur Béla Tarr.

Het paard uit de titel is niet het karakter dat het meeste in beeld komt in deze film, eigenlijk haalt het maar net de top 3, maar in veel opzichten is het wel de ster van de film. Wanneer de viervoeter in beeld komt, is het moeilijk om de ogen eraf te houden. Vaak is het paard het middelpunt van de compositie. Soms niet, maar dan nog zie je wat voor enigmatisch paard er is gecast. Het beest weigert te eten. De hele film lang. Lees verder

Aantekeningen: Inside Llewyn Davis

Inside-Llewyn-Davis-cat

:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|Inside Llewyn Davis|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::

Zit er wel genoeg plot in deze film? Dat vroegen de gebroeders Coen zich af tijdens het schrijven van het script voor hun nieuwste instant klassieker* Inside Llewyn Davis. Dat is de aanleiding voor het tot leven roepen van de kat die de titelpersoon een groot deel van de film met zich meedraagt. Een scherpe observatie van mijn mede-filmganger, die ik hier losjes parafraseer: deze film bevat de beste acteerprestatie ooit van een kat. Dat mag gezegd worden. Als ik niet bang was geweest dat de Galerij der Grooten een dierenasiel gaat worden, had Ulysses er meteen in gemogen. Misschien iets voor de toekomst?

Deze nieuwste is misschien ook wel de meest liefdevolle film van Joel en Ethan Coen. Niet omdat andere films kil aandoen, of omdat hier de puberale humor ineens achterwege zou zijn gelaten. Integendeel. Maar er zit iets meer warmte in, iets meer genegenheid voor de overduidelijk flawed hoofdpersoon Llewyn Davis, en de wereld van folksongs waarin hij zich begeeft. Lees verder

Aantekeningen: Jeune & Jolie

jeuneetjolie_0

:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|Jeune & Jolie|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::

Is Jeune et Jolie een verheerlijking van seksualiteit van minderjarige meisjes? Verheerlijkt het – in andere woorden – pedofilie? Nee, hooguit viert het dat tieners hun seksualiteit beginnen te ontdekken, de film erkent het vooral. En wel door zonder blikken of blozen een ernstig uitgeschoten geval te tonen, zonder dat er van meet af aan kwaad over wordt gesproken. Er is geen sprake van veroordeling. Dat is misschien moeilijk om aan te zien.

François Ozon, de regisseur en schrijver van het ‘stuk’, laat zijn 17-jarige hoofdpersonage niet wegkomen met het feit dat ze zich prostitueert. Sterker nog, hij laat heel duidelijk blijken dat wat zij doet niet in lijn is met de mores van de samenleving. Niet dat de afrekening het einde is van het verhaal – er komt nog iets achterna wat de film helemaal bijzonder maakt, niet op zijn minst een verdienste van de performance  van Charlotte Rampling – maar de afrekening is aanwezig en bovendien cruciaal voor het verhaal.

Als je dat over het hoofd ziet, en vergeet dat je als kijker überhaupt al een laag van je eigen morele kleur aan de kijkervaring toevoegt, kun je inderdaad tegen deze film protesteren. Maar of dat voor iedereen van betekenis moet zijn?

En laten we wel wezen. Ozon is gewoon zo’n regisseur die onmogelijk een oninteressante film kan maken.

Jeune et Joliejeunejolie1

Aantekeningen: Le Passé

le-passe-2_big

:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|Le Passé|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::

In 2011 speelde de Iraanse filmmaker Asghar Farhadi zichzelf enorm in de kijker met A Separation, eigenlijk een klein familieverhaal met de proporties van een Griekse tragedie en een bijzonder staaltje humanistische cinema. Farhadi had al enkele mooie staaltjes op zijn naam staan, dat wel. Toch was dit een kleine doorbraak, en zou zijn volgende film in Frankrijk worden gemaakt. Le Passé, een nieuw verhaal, wederom met een scheiding, wederom een klein familieverhaal. En toch zo ontzettend anders.

A Separation begint met een gebeurtenis die een kettingreactie veroorzaakt, een sneeuwbaleffect van ellende tussen verschillende partijen die allemaal handelen vanuit de overtuiging dat ze het goede doen. Iedereen is slachtoffer van zijn eigen menselijkheid, iedereen is boosdoener en slachtoffer tegelijk. Maar het verloop is zeer lineair. Le Passé draait het om. Een proces heeft zich voltrokken, en de kijker wordt in een eindsituatie geworpen, het resultaat van een reeks gebeurtenissen. En dankzij een buitenstaander komt aan het licht waarom iedereen zich op een bepaalde manier gedraagt naar elkaar, wordt het onbegrip langzaamaan uit de weg gehaald en komt er inzicht. Hoe is het allemaal zo gekomen.

Lees verder

Aantekeningen: Borgman

borgman_20000188_st_1_s-high

:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|Borgman|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::

In veel opzichten is Alex van Warmerdams Borgman totaal anders dan horrorklassieker The Omen van Richard Donner. De stemming is geheel anders, de plot van Borgman heeft veel minder implicaties voor de wereld buiten het gecreëerde mini-universum en The Omen is duidelijk toegankelijker en uit een geliktere mal getrokken. Er is echter één belangrijk aspect waarin de twee werken volledig overeenkomen.

De suggestie wordt gewekt dat er bovennatuurlijke krachten in het spel zijn, en het brein van de kijker vult de beelden als zodanig in, maar kun je écht zeggen dat je ook maar iets hebt gezien wat in de ware wereld niet mogelijk is. Op Borgman ga ik na de breek verder in. Voor The Omen was het een sleutelfunctie om niets onmogelijks te zien. Alle tekenen dat het kind erin werkelijk nazaat van Satan is, zijn slechts indirecte aanwijzingen. Geen bewijs. Een deel van de horror van The Omen is dan ook dat de pleegvader (Gregory Peck) op het eind wel bijzonder tot waanzin moet zijn gedreven om zijn eigen kind te willen vermoorden. Lees verder

Aantekeningen: The Bling Ring

The-Bling-Ring-14

:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|The Bling Ring|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::

Het is fijn als filmmakers een risico durven te nemen, toch? Als iemand probeert een verhaal te vertellen op eigen voorwaarden, dat is toch het bewonderen waardig? Het hangt er natuurlijk maar van af in welke omstandigheden dit gebeurt en hoe de ontvanger zich verhoudt tot het gepresenteerde. Zoals ook blijkt bij Sofia Coppola’s laatste film, The Bling Ring. Ik vind het fantastisch, wat er in de film wordt gedaan, maar de consensus is er een van minder enthousiasme.

Misschien is het niet zozeer wat er wordt gedaan, als wel wat er níet wordt gedaan, waar ik een aantal lovende woorden voor over heb. De film behandelt een serie inbraken van jongeren bij beroemde sterren – die in zulke luxe leven dat je kunt betwisten of ze de spulletjes wel missen – zonder ook maar een greintje stellingname. De praktijken worden niet veroordeeld, ze worden ook niet veroordeeld. Je leert simpelweg de tieners kennen, en mag zelf beslissen wat je van ze vindt. Lees verder

Aantekeningen: Crash (1996)

4AE7E9676975C51369DFD69A13A

:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|Crash|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::|:::

Wat is seks, anders dan een botsing tussen twee mensen? Zowel lichamelijk als emotioneel, zowel in positieve en liefdevolle zin als in obsessieve en destructieve. De grenzen tussen lichamen en voertuigen vervagen. Vlees en metaal smelten samen in de figuurlijke zin van het woord. Zo vat je Crash het beste samen, David Cronenbergs verfilming van de gelijknamige roman van J.G. Ballard.

Het was natuurlijk Sven Boots relaas – over hoe deze Crash voor hem altijd dé Crash zal blijven, hoeveel anderen erbij ook de associatie zullen hebben bij de mozaïekfilm van Paul Haggis – waardoor ik dacht: o, die moet ik inderdaad nog zien. En ik moet zeggen dat deze Crash inderdaad de ander heeft vervangen als de meest prominente associatie. Dat ‘de ander’ nog goed te bekijken is daargelaten, Cronenberg put dieper in de kracht van cinema. Lees verder